Przeciwdziałanie zmianom klimatycznym oraz poprawa bezpieczeństwa energetycznego i konkurencyjności UE to cele zaprezentowane w pakiecie dokumentów dotyczących polityki energetycznej przedstawionym przez Komisję Europejską w dniu 10 stycznia, pod hasłem "nowej polityki energetycznej dla Europy".

Jest to punkt zwrotny dla Unii Europejskiej. Polityka energetyczna była kluczowym obszarem polityki od początku powstania projektu europejskiego. Teraz musi ona ponownie stać się kwestią priorytetową - oznajmił przewodniczący Komisji Europejskiej, José Manuel Barroso.

- Jeśli dziś podejmiemy właściwe decyzje, to Europa może wywołać na świecie nową rewolucję przemysłową, jaką będzie rozwijanie gospodarki opartej na technologiach niskoemisyjnych - dodał komisarz UE ds. energii, Andris Piebalgs. - Od realizacji naszych ambicji dotyczących tworzenia sprawnego rynku wewnętrznego, promowania czystych i wydajnych rodzajów energii oraz dokonywania właściwych wyborów w obszarze badań i rozwoju zależy to, czy będziemy liderami w tym zakresie czy też pozostaniemy daleko w tyle.

W kwestii zmian klimatycznych Komisja proponuje, by UE zobowiązała się do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych przynajmniej o 20 procent do 2020 r. Zamierza tego dokonać poprzez poprawę efektywności energetycznej, zwiększenie wykorzystania energii odnawialnych, promowanie stosowania biopaliw i rozszerzanie zakresu stosowania tak zwanych "czystych" technologii paliw kopalnych.

Osiągnięcie tych celów wymagać będzie poważnych nakładów na badania i rozwój; Komisja zwraca uwagę, że budżet na badania został wyraźnie zwiększony w ramach 7. PR i proponuje, aby po 2013 r. fundusze te nadal rosły.

W ciągu najbliższych miesięcy Komisja Europejska przygotuje strategiczny europejski plan w dziedzinie technologii energetycznych. Dokument ten ma przyśpieszyć innowacje w dziedzinie technologii energetycznych i wywrzeć presję na przemysł europejski, by zagrożenia wiążące się ze zmianami klimatycznymi i bezpieczeństwem dostaw przekształcił on w możliwości zwiększenia własnej konkurencyjności.

Komisja zamierza opracować ten plan w porozumieniu z interesariuszami, takimi jak odpowiednie europejskie platformy technologiczne i grupy doradcze 7. PR. Odbędą się również konsultacje publiczne. Komisja planuje przedstawienie ostatecznej wersji planu szefom rządów europejskich podczas wiosennego posiedzenia Rady w 2008 r.

Podkreśla się także wagę międzynarodowej współpracy badawczej. - UE powinna znacznie rozszerzyć współpracę z krajami trzecimi w dziedzinie badań i technologii - stwierdza Komisja. - Powinno to obejmować przygotowywanie demonstracyjnych projektów technologicznych na dużą skalę w kluczowych krajach rozwijających się, w szczególności w zakresie wychwytywania dwutlenku węgla i jego składowania w formacjach geologicznych. Do innych obszarów wymagających działania należą badania nad regionalnymi i lokalnymi skutkami zmian klimatycznych oraz opracowanie odpowiednich strategii adaptacyjnych i łagodzących te skutki.

Ambitne wnioski Komisji spotkały się z różnymi reakcjami interesariuszy. Claude Mandil, dyrektor generalny Międzynarodowej Agencji Energii (IEA), stwierdził, że dokumenty "stanowią pierwszy ważny krok w kierunku wypracowania skutecznego zintegrowanego podejścia do wyzwań energetycznych stojących przed państwami członkowskimi [UE] i są zgodne z głównymi wynikami analizy wykonanej niedawno przez IEA".

Tymczasem zdaniem przedstawicieli sektora technologii odnawialnych Komisja "zagraża rozwojowi energii odnawialnych" w Europie. - Zamiast umacniać wszystko, co przynosi już dobre efekty w zakresie produkcji energii odnawialnej i biopaliw, Komisja naraża to na szwank swoimi ogólnikowymi i niejednoznacznymi oświadczeniami - skomentował Oliver Schäfer, dyrektor ds. polityki Europejskiej Rady Energii Odnawialnej.

Grupy "Zielonych" również odniosły się krytycznie do tych propozycji; WWF określiła je jako "niewystarczające" i zaapelowała do Niemiec sprawujących przewodnictwo UE o ich rozbudowanie, gdy będą prezentowane szefom rządów europejskich podczas posiedzenia Rady w marcu.

Komisja ma nadzieję, że w rezultacie jej działania będą stanowiły przykład dla pozostałych krajów rozwiniętych. - Przeciwdziałanie zmianom klimatycznym jest koniecznością - zauważył Stavros Dimas, komisarz ds. środowiska. - Namawiam pozostałe kraje rozwinięte, by poszły w nasze ślady, dostosowały się do naszych ograniczeń i przyspieszyły dążenie do osiągnięcia międzynarodowego porozumienia w sprawie ograniczenia globalnych emisji.